İsrail seçimlerinde sandık çıkış anketleri: Hiçbir blok çoğunlukta değil

Ahmet Taş | Yerel Gündem

ANKARA, TÜRKİYE — İsrail’de 27 Ekim’de yapılan parlamento seçimlerinin ardından üç büyük televizyon kanalının sandık çıkış anketi, Gadi Eisenkot’a yakın partileri önde gösterdi; hiçbir ana blok hükümet çoğunluğuna ulaşamadı.

Knesset’te 120 sandalye bulunuyor ve çoğunluk için 61 sandalye gerekiyor. İlk projeksiyonlar, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun Likud Partisi’ni en büyük tek parti olarak gösterirken hükümeti kimin kuracağı sorusunu yanıtsız bıraktı. Oy sayımı sürerken televizyon kanallarının tahminleri arasındaki farklar, kesin sonuçların önemini artırıyor.

Üç kanal muhalefet blokunu önde gösterdi

İsrail kamu yayıncısı Kan 11 ile Kanal 12 ve Kanal 13’ün sandık çıkış anketlerinde Netanyahu karşıtı partilerin oluşturduğu blok 52 veya 53, Netanyahu’yu destekleyen partiler ise 50 sandalye düzeyinde görünüyor. Bu üç projeksiyonda da iki bloktan hiçbiri tek başına 61 sandalyeye erişemiyor.

Parti düzeyinde ise Likud ilk sırada. Üç kanal Likud’a 24 veya 25, eski genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot’un liderliğindeki Yashar’a 21 ile 23 arasında sandalye öngördü. Dolayısıyla blokların sıralaması ile en büyük tek partinin kim olduğu farklı sorulara işaret ediyor: Likud’un birinci parti çıkması, Netanyahu’nun hükümet kuracak çoğunluğa sahip olduğu anlamına gelmiyor.

Televizyon kanalları aynı sonucu vermedi. Kanal 14’ün sandık çıkış anketi Netanyahu blokunu 60, karşı bloku 43 sandalyede gösterdi. i24NEWS projeksiyonunda ise Netanyahu blokuna 55 sandalye verildi. Bu tahminlerde de Netanyahu’yu destekleyen mevcut partiler 61 sandalyelik eşiğin altında kalıyor.

Sandık çıkış anketleri oyların resmî sayımı değildir. Özellikle birbirine yakın sandalye dağılımlarında, oy sayımı ilerledikçe partilerin ve blokların toplamı değişebilir.

Arap partilerinin sandalyeleri pazarlıkta etkili olabilir

Kan 11, Kanal 12 ve Kanal 13’ün projeksiyonlarında Arap seçmenlerin ağırlıkta olduğu Ra’am ile Ortak Liste’nin toplamı 17 veya 18 sandalye arasında değişiyor. BBC News Türkçe’nin ilk haberinde bu sayı 19’a kadar çıkabilecek bir olasılık olarak aktarılmıştı; yayımlanan kanal projeksiyonlarında ise farklı tahminler bulunuyor.

Bu partiler, üç büyük kanalın 52–53 sandalye verdiği ana muhalefet bloku içinde sayılmıyor. Bu nedenle Arap partilerinin Netanyahu’ya karşı tutumu ile Eisenkot’un liderliğinde bir hükümete katılmaları veya dışarıdan destek vermeleri aynı şey değil. Olası bir hükümet formülü, partilerin müzakerelerde alacağı kararlara bağlı olacak.

Muhalefetteki partilerin Arap partileriyle ortaklık konusundaki tutumları da aynı değil. Bu görüş ayrılıkları sürerse, sandık çıkış anketlerinde Netanyahu karşıtı partilerin toplam sandalye sayısının yüksek görünmesi, tek başına uygulanabilir bir koalisyon oluşturmayabilir.

Katılım oranı kapanışta %77,7’ye ulaştı

Seçim günü boyunca yüksek katılım bildirildi. Sandıkların kapanmasına saatler kala açıklanan %66,7 oranı, gün içindeki bir ara ölçümdü. İsrail seçim kurulunun sandıkların kapandığı saat için aktarılan son katılım oranı %77,7 oldu.

İsrail medyasına göre bu, aynı saat esas alındığında 1999’dan bu yana görülen en yüksek katılım oranı. Seçmenlerin yoğun ilgisi, 7 Ekim 2023 saldırılarından ve sonrasındaki savaşlardan bu yana yapılan ilk parlamento seçiminin siyasi ağırlığını da gösterdi.

Ancak katılımın yüksekliği tek başına hangi partinin hükümet kuracağını açıklamıyor. Sandalyelerin partilere dağılımı, seçim barajı altında kalan listelerin oyları ve partilerin koalisyon tercihleri resmî sayım tamamlandıkça daha net görülecek.

Eisenkot hükümet değişikliği çağrısı yaptı

Yashar lideri Gadi Eisenkot, ilk sandık çıkış anketlerini Netanyahu hükümetine yönelik bir güven kaybının işareti olarak değerlendirdi. Sonuçlar kesinleşirse hükümet değişikliği için harekete geçeceğini söyledi.

Netanyahu cephesinden ise ilk projeksiyonlara bakarak sonuca varılmaması gerektiği yönünde açıklamalar geldi. Likud’un en büyük parti olarak görünmesi, hükümet yanlılarının öne çıkardığı noktalardan biri. Bununla birlikte başbakanlık, en büyük partinin liderine otomatik olarak geçmiyor.

Seçimin ardından hem Netanyahu’nun hem Eisenkot’un, resmî sandalye dağılımını ve diğer partilerin desteğini değerlendirerek hükümet kurma olasılıklarını araştırması bekleniyor. İlk gece yapılan zafer veya yenilgi açıklamaları, bu sürecin hukuki sonucunun yerine geçmiyor.

Hükümet kurma görevi nasıl verilecek?

Kesin sonuçlar yayımlandıktan sonra İsrail Cumhurbaşkanı, parlamentoya giren grupların temsilcileriyle görüşecek. Ardından hükümeti kurma görevini bunu başarabileceğini düşündüğü bir Knesset üyesine verecek. Knesset’in açıkladığı usule göre görev verilen kişinin 28 günü bulunuyor; cumhurbaşkanı bu süreyi 14 güne kadar uzatabiliyor.

Kurulacak hükümetin Knesset’ten güvenoyu alması gerekiyor. Görüşmeler sonuç vermezse başka bir milletvekiline görev verilmesi veya yeni bir seçimin gündeme gelmesi mümkün. Yeni hükümet göreve başlayana kadar mevcut hükümet görevini sürdürüyor.

Bu nedenle Netanyahu’nun geçici olarak görevde kalması, seçimden hükümet kurma yetkisini kesin olarak aldığı anlamına gelmeyecek. Aynı şekilde Eisenkot’a yakın blokun bazı anketlerde önde bulunması da hükümet değişikliğini kesinleştirmiyor.

Resmî sayım belirleyici olacak

Sandık çıkış anketlerinin ortak noktası, hükümet kurma yarışında açık bir çoğunluk ortaya koymamaları. Tahminler, Likud’un en büyük parti olabileceğine; buna karşılık Netanyahu’nun mevcut ortaklarıyla 61 sandalyeye ulaşmakta zorlanabileceğine işaret ediyor.

Bundan sonraki belirleyici aşamalar, seçim kurulunun açıklayacağı resmî sandalye dağılımı, partilerin cumhurbaşkanına yapacağı tavsiyeler ve koalisyon görüşmeleri olacak. Nihai sonuçlar açıklanıncaya kadar anketlerdeki sandalye sayıları tahmin olarak değerlendirilmelidir.

YerelGundem.com