AB’den Ukrayna’ya 90 milyar euroluk kredide ilk ödeme yapıldı

Ahmet Taş | Yerel Gündem
GDANSK / POLONYA — Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Birliği’nin 90 milyar euroluk Ukrayna destek kredisi kapsamında ilk ödeme olarak 3,2 milyar euro aktardığını açıkladı.

Euronews’in aktardığına göre ödeme, Kiev yönetiminin bütçe açığını kapatmasına, mali istikrarını korumasına ve savaş şartlarında devlet hizmetlerini sürdürebilmesine katkı sağlayacak. Yaklaşık 6 milyar euro tutarındaki ikinci ödemenin ise önümüzdeki günlerde açıklanması bekleniyor. Bu ikinci dilimin özellikle Ukrayna’nın insansız hava aracı üretim kapasitesine ayrılması planlanıyor.

İlk ödeme 3,2 milyar euro oldu

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, açıklamayı Polonya’nın Gdansk kentinde düzenlenen Ukrayna Yeniden İnşa Konferansı’nda yaptı. Von der Leyen, Ukrayna Başbakanı Yulia Svyrydenko’ya hitaben yaptığı konuşmada, 90 milyar euroluk kredi kapsamında ilk dilimin aktarıldığını söyledi.

Von der Leyen, bu ilk ödemenin makro-finansal yardım olarak 3,2 milyar euro olduğunu belirterek, bunun Avrupa’nın Ukrayna’ya sahadaki dayanışmasının somut bir göstergesi olduğunu ifade etti.

Komisyon Başkanı, Avrupa’nın Ukrayna’ya desteğinin geçici olmadığını, uzun vadeli bir siyasi ve stratejik tercih olduğunu vurguladı. Açıklama, Rusya’nın saldırılarına karşı direncini sürdüren Kiev yönetimi açısından önemli bir mali rahatlama olarak değerlendiriliyor.

Kredi altı aylık siyasi mücadelenin ardından başladı

90 milyar euroluk kredi paketi, Avrupa Birliği içinde aylar süren siyasi ve hukuki tartışmaların ardından uygulama aşamasına geçti. Aralık ayında 27 AB lideri, Ukrayna’ya olağanüstü destek sağlanması konusunda anlaşmaya varmıştı.

İlk aşamada Rusya’nın dondurulmuş varlıklarının daha doğrudan kullanılması gündeme gelmişti. Ancak bu öneri son anda çöktü. Bunun üzerine liderler, 90 milyar euroluk kredinin ortak borçlanma yoluyla oluşturulması üzerinde uzlaştı.

Macaristan, Slovakya ve Çekya ise mekanizmadan muafiyet müzakere etti. Bu durum, AB içindeki Ukrayna desteğinin siyasi olarak tamamen sorunsuz ilerlemediğini bir kez daha gösterdi.

Brüksel, Kiev’in nakit sıkıntısına düşmesini ve temerrüt riskiyle karşı karşıya kalmasını önlemek için hazırlıkları hızlandırdı. Ancak süreç, Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın vetosu nedeniyle bir süre daha kilitlendi.

Orban vetosu süreci geciktirdi

Euronews’in haberine göre Macaristan Başbakanı Viktor Orban, şubat ayı sonunda Ukrayna ile Druzhba petrol boru hattı üzerinden yaşanan farklı bir anlaşmazlığı gerekçe göstererek son yasal düzenlemeyi veto etti. Bu hamle Brüksel’de şaşkınlığa yol açtı.

Veto, Budapeşte ile Kiev arasında karşılıklı sert açıklamalara neden oldu. Avrupa Birliği ise iki taraf arasındaki bu gerilimde sıkıştı. Çıkmazın, Macaristan’daki siyasi gelişmelerin ardından nisan sonunda aşılabildiği aktarıldı.

Böylece aralık ayında varılan siyasi mutabakattan yaklaşık altı ay sonra, AB Ukrayna’ya kredi kapsamında ilk parayı aktarma aşamasına gelebildi.

Bu gecikme, Ukrayna’ya verilen desteğin yalnızca teknik bir finansman meselesi olmadığını; aynı zamanda AB içindeki siyasi dengelere, üye devletlerin pozisyonlarına ve savaşın Avrupa ekonomileri üzerindeki etkisine bağlı olduğunu gösterdi.

2026 için 45 milyar euro ayrıldı

3,2 milyar euroluk ilk ödeme, yıl sonuna kadar kademeli olarak yapılacak ödemelerin başlangıcı olacak. Brüksel, 2026 yılı için toplam 45 milyar euro ayırdı.

Bu tutarın 16,7 milyar eurosunun mali destek, 28,3 milyar eurosunun ise askeri destek olarak planlandığı bildirildi. Mali destek, Ukrayna devletinin maaşlar, kamu hizmetleri, bütçe açığı ve temel mali istikrar başlıklarında nefes almasını sağlayacak.

Askeri destek ise Kiev’in savunma kapasitesini güçlendirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda mühimmat, silah tedariki, hava savunma sistemleri, üretim kapasitesi ve insansız hava araçları önemli başlıklar olarak öne çıkıyor.

Kalan 45 milyar euro ise 2027 yılı için ayrılacak. Bu tutarın Ukrayna’nın finansman ihtiyacının yaklaşık üçte ikisini karşılaması bekleniyor. Batılı müttefiklerin ise kalan üçte birlik bölümü karşılaması öngörülüyor.

İHA üretimi için ayrı ödeme bekleniyor

AB’nin kredi paketindeki en dikkat çekici başlıklardan biri, Ukrayna’nın insansız hava aracı üretimine ayrılacak yaklaşık 6 milyar euroluk ikinci ödeme olacak.

Sahadaki savaş dinamiklerinde İHA’lar kritik bir rol oynuyor. Ukrayna, düşük maliyetli ve hızlı üretilebilen insansız hava araçlarıyla Rus ordusuna karşı taktik avantaj sağlamaya çalışıyor.

Bu nedenle ikinci ödemenin İHA üretimine yönlendirilmesi, yalnızca mali destek değil, savaşın sahadaki dengesine etki edebilecek stratejik bir adım olarak görülüyor.

Kredinin askeri ayağı genel olarak “Avrupa üretimi” silah ve mühimmata fayda sağlayacak şartlara bağlı olacak. Ancak bir sonraki 5 milyar euroluk ödemenin bu yükümlülükten muaf tutulacağı bildirildi. Bunun nedeni, Ukrayna’nın düşük maliyetli İHA üretimi için bazı bileşenleri Çin’den almak zorunda kalması.

Reform şartı ve yolsuzlukla mücadele vurgusu

AB ödemeleri, Kiev’deki reform sürecine bağlı olacak. Özellikle yolsuzlukla mücadele alanında geri adım atılması halinde yardımların geçici olarak askıya alınabileceği belirtiliyor.

Bu şart, Avrupa Birliği’nin Ukrayna’ya desteğini yalnızca savaş yardımı olarak değil, aynı zamanda kurumsal dönüşüm ve Avrupa standartlarına uyum süreci olarak gördüğünü gösteriyor.

Ukrayna, savaş şartlarında hem cephede direnmek hem de devlet kurumlarını şeffaflık, hukuk devleti ve hesap verebilirlik ilkeleriyle güçlendirmek zorunda. AB’nin kredi koşulları da bu ikili hedefi yansıtıyor.

Von der Leyen’in açıklamalarında Ukrayna’nın yalnızca ayakta kalmasının değil, özgür ve Avrupalı bir ülke olarak büyümesinin hedeflendiği vurgusu öne çıktı.

Patriot sistemleri ve askeri ihtiyaçlar gündemde

Kiev yönetimi, ABD yapımı Patriot hava savunma sistemleri tedarik etmenin yollarını arıyor. Avrupa kredisinin ilerleyen süreçte bu amaçla kullanılıp kullanılmayacağı ise henüz net değil.

Rusya’nın hava saldırıları, Ukrayna’nın enerji altyapısını, şehirlerini, askeri tesislerini ve sivil yaşam alanlarını hedef almaya devam ediyor. Bu nedenle hava savunma sistemleri Kiev için en kritik savunma başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.

AB’nin askeri destek ayağı, Ukrayna’nın sahadaki dayanıklılığını artırmayı amaçlıyor. Ancak Patriot gibi ABD üretimi sistemlerin finansmanı ve tedariki, Avrupa kredisinin teknik koşulları ve transatlantik koordinasyonla yakından bağlantılı olacak.

Geri ödeme Rusya’nın savaş tazminatına bağlandı

90 milyar euroluk kredinin en dikkat çekici yönlerinden biri geri ödeme şartı oldu. Ukrayna’dan bu krediyi ancak Rusya’nın savaş tazminatı ödemeyi kabul etmesi halinde geri ödemesi istenecek.

Moskova ise savaş tazminatı ödemeyi kategorik olarak reddediyor. Bu nedenle kredinin geri ödeme mekanizması uzun vadeli siyasi ve hukuki tartışmalara açık görünüyor.

Avrupa Komisyonu, savaş tazminatı olmaması halinde Rusya Merkez Bankası’na ait dondurulmuş yaklaşık 210 milyar euroluk varlığı kullanma hakkını saklı tuttuğunu belirtiyor.

Bu yaklaşım, AB’nin Ukrayna’ya destek verirken Rusya’ya yönelik ekonomik baskıyı da sürdürme niyetini gösteriyor. Ancak dondurulmuş varlıkların kullanımı, uluslararası hukuk, mülkiyet hakları ve mali sistem güvenliği açısından tartışmalı bir başlık olmaya devam ediyor.

AB’den Ukrayna’ya uzun vadeli mesaj

Von der Leyen, Gdansk’taki açıklamasında tüm ortaklara Ukrayna’ya desteklerini sürdürme çağrısı yaptı. Ona göre güçlü ve bağımsız bir Ukrayna, yalnızca Kiev’in değil Avrupa’nın da çıkarına.

AB’nin 90 milyar euroluk kredi programı, savaşın yalnızca askeri cephede değil, mali ve kurumsal cephede de sürdüğünü gösteriyor. Kiev’in bütçesini ayakta tutmak, savunma üretimini artırmak, reformları sürdürmek ve savaş sonrası yeniden inşa sürecine hazırlanmak bu paketin temel hedefleri arasında yer alıyor.

İlk 3,2 milyar euroluk ödeme, Avrupa’nın Ukrayna’ya verdiği uzun vadeli desteğin yeni aşaması olarak görülüyor. Önümüzdeki günlerde açıklanması beklenen İHA üretimi odaklı ikinci ödeme ise savaşın sahadaki yönü açısından yakından izlenecek.

www.yerelgundem.com